Sağlık: Yolculuk Öncesi ve Kutsal Topraklarda

Umre bedenle yapılan bir ibadettir: günde kilometrelerce yürüyüş, kalabalık, sıcak ve tempolu bir program. Küçük bir sağlık hazırlığı, oradaki her gününüzün kalitesini belirler.

Zorunlu aşı: Meningokok (menenjit) ACWY

Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı, 1 yaşından büyük tüm umre ve hac ziyaretçilerinden dört bileşenli (ACYW) meningokok aşısı yaptırmış olmalarını şart koşar. Bu şart turist vizesi veya umre vizesi ayrımı yapmaz; Mekke, Medine, Cidde ve Taif’e umre için gelen herkesi kapsar.^1,2

^2,1 T.C. Sağlık Bakanlığı, 2 yaş ve altındaki çocuklara da konjuge aşıyı önermektedir.³ 2025’te umreden dönen ve aşısız olduğu anlaşılan kişilerde invaziv meningokok vakaları bildirildikten sonra Dünya Sağlık Örgütü, seyahatten en az 10 gün önce aşı olunmasını özellikle vurgulamıştır.⁴

Nerede yaptırılır? Aşı için İl Sağlık Müdürlüklerine bağlı Seyahat Sağlığı Merkezlerine başvurabilirsiniz; merkezlerin listesi seyahatsagligi.gov.tr adresindeki “Merkezlerimiz” bölümündedir. Seyahat sağlığı danışmanlığı Türk vatandaşlarına ücretsizdir; aşının ücreti ve randevu usulü ile ilgili güncel bilgiyi il sağlık müdürlüğünüzden teyit edin. Aşı kartınızı pasaportunuzla birlikte taşıyın.¹

Diğer aşılar: Bakanlık, umre yolcularına mevsimsel grip aşısını önerir; kızamık-kızamıkçık-kabakulak, difteri-tetanoz-boğmaca, su çiçeği ve çocuk felci aşılarının güncel olması istenir. Covid-19 aşısı Suudi listesinde “önerilen” olarak yer alır, zorunlu değildir. Sarıhumma ve çocuk felci şartları yalnızca riskli ülkelerden gelenler için geçerlidir; Türkiye’den gidenleri kapsamaz.^5,2

İlaç götürüyorsanız: SFDA izni

• Hangi ilaçlar? Bazı güçlü ağrı kesiciler, uyku ilaçları, kaygı giderici (anksiyolitik) ilaçlar, uyarıcılar ve bazı antidepresanlar. Türkiye’de yeşil veya kırmızı reçeteyle verilen bir ilaç kullanıyorsanız durumunuzu mutlaka kontrol edin.⁶
• Nasıl başvurulur? Suudi Gıda ve İlaç Kurumu’nun cds.sfda.gov.sa sitesinde “Kişisel Yolcu Hesabı” açılır. Pasaport kopyası, son 6 ay içinde alınmış reçete veya rapor, ilacın ve kutusunun fotoğrafı yüklenir.^6,7
• Miktar: SFDA’nın açıklamasına göre en fazla 30 günlük doz götürülebilir.⁶
• Zaman: Başvuruyu yolculuktan birkaç hafta önce yapın.
• Esrar ve CBD içeren ürünler reçeteli olsa bile yasaktır.

Tansiyon, şeker, kolesterol gibi olağan ilaçlar için izin gerekmez. Yine de tüm ilaçlarınızı orijinal kutularında, kalış sürenizden birkaç gün fazlasıyla, el bagajında taşıyın. İlaç adlarını ve dozlarını gösteren bir rapor bulundurun.¹³

Kronik hastalığı olanlar

• Kalp-damar hastalığı, tansiyon, diyabet, astım-KOAH gibi bir rahatsızlığınız varsa yola çıkmadan hekiminize görünüp ne kadar efor yapabileceğinizi ve ilaç planınızı netleştirin.¹³
• Diyabet: İnsülin serin tutulmalı (buz çantası veya otel buzdolabı), ama doğrudan buza değmemelidir. Öğünleri düzenli tutun, ibadetler arasında atıştırmalık taşıyın. Titreme, terleme, ani açlık gibi düşük şeker belirtilerinde ibadete ara verin. Diyabet kartı veya bilekliği takın.¹²
• MERS-CoV gibi solunum yolu enfeksiyonlarında diyabet, kronik akciğer ve böbrek hastalığı olanlar ile bağışıklığı baskılanmış kişiler yüksek risk grubundadır; bu kişilerin kalabalıkta maske kullanması önerilir.⁸

Hamileler ve bebekler

• THY: Tek bebek gebeliğinde 28. haftaya kadar raporsuz uçulabilir. 28–35. haftalar arasında “uçakla seyahatine engel yoktur” yazan doktor raporu gerekir. 36. haftadan itibaren uçuşa kabul edilmez. Çoğul gebelikte sınır daha erkendir (32. hafta).¹⁶
• Saudia: 32. haftadan sonra doktorun dolduracağı MEDIF formu istenir; 35. hafta ve sonrasında uçuşa kabul edilmez.¹⁷
• Bebekler: THY, 48 saatten küçük bebekleri uçağa kabul etmez ve bir aylık olmayı beklemeyi önerir. Her bebeğin kendi pasaportu ve vizesi olmalıdır.¹⁸
• Gebelikte sıcak, kalabalık ve yoğun yürüyüş ek risk demektir; kararı mutlaka kadın doğum hekiminizle birlikte verin.

Oradayken: sıcak ve güneş

• Yılın büyük bölümünde hava sıcaktır. Suudi Sağlık Bakanlığı 10.00–16.00 arasında doğrudan güneşten kaçınmayı, açık renkli ve hafif giysiler giymeyi önerir. Tavafı sabah erken veya gece serinliğine planlayın.¹⁰
• Şemsiye kullanın: Bakanlığa göre şemsiye, altındaki sıcaklığı yaklaşık 10°C düşürür ve güneş ışınlarından korur. İhramlı erkek başını örtemez ama şemsiyeyle gölgelenebilir.¹⁰
• Susamayı beklemeden su için. Zemzem sebilleri Harem’in her yerindedir.
• Isı bitkinliği belirtileri: Baş dönmesi, halsizlik, aşırı terleme, baş ağrısı, bulantı. Gölgeye geçin, serinleyin, su için; geçmezse sağlık noktasına gidin.
• Sıcak çarpması acildir: Bilinç bulanıklığı, anlamsız konuşma, bayılma, sıcak ve kuru cilt görülebilir. Kişiyi serin bir yere alın, dış giysilerini gevşetin, başını ve boynunu suyla soğutun ve 997‘yi arayın. Bilinci kapalı kişiye su içirmeyin.¹¹

Ayak bakımı

• Ayaklar umrenin en çok çalışan uzvudur. Alışılmış, tam ayağınıza uyan terlik/sandalet kullanın: büyük sandalet sürtünerek kabarcık, küçük sandalet baskı yarası yapar.
• Her akşam ayaklarınızı yıkayıp iyice kurulayın ve kontrol edin. Su kabarcıklarını patlatmayın; yara bandı uygulayın. Diyabetliler yara ve ülser bakımından en riskli gruptur.¹⁴
• Mermer zemin gündüz ısınır; sıcak saatlerde çıplak ayakla açık alanda yürümeyin.

Kalabalık ve hijyen

• Sık el yıkama en etkili korunmadır. Küçük bir dezenfektan taşıyın (ihramlıyken kokusuz olmalı).
• Tavaf ve sa’y gibi çok kalabalık ortamlarda maske kullanmak, özellikle risk grubundakiler için önerilir.⁸
• Zemzem ve şebeke ikram suları güvenlidir; açıkta bekleyen yiyeceklerden uzak durun, taze pişmiş yemekleri tercih edin.
• Develerle temas etmeyin. DSÖ, özellikle kronik hastalığı olanların deve çiftliği ziyaretlerinden, çiğ deve sütünden ve iyi pişmemiş deve etinden kaçınmasını önerir.^9,8

Tempo, uyku ve acil durumlar

• İlk gün dinlenin; umreyi yol yorgunluğuyla yapmak zorunda değilsiniz.
• Günde birkaç saatlik kaliteli uyku ve öğle istirahatini programın parçası yapın.
• Acil numaralar: Ambulans 997, Sağlık Bakanlığı danışma hattı 937, polis 999, sivil savunma 998.¹⁹
• Sigorta: Vize ücretine dahil edilen zorunlu sağlık sigortası acil tedavi, hastane yatışı ve kaza hâllerini kapsar; önceden var olan hastalıkların tedavisi kapsam dışıdır. Poliçe bilgilerinizi telefonunuza kaydedin. Kapsamlı koruma isteyenler ayrıca seyahat sağlık sigortası yaptırabilir.¹⁵

Dönüşte

• Yolculuk sonrası birkaç günlük yorgunluk ve nezle sık görülür; dinlenme ve bol sıvıyla geçer.
• Sağlık Bakanlığı’nın önerisi: Dönüşten sonraki 14 gün içinde ateşle birlikte öksürük veya nefes darlığı olursa bir sağlık kuruluşuna başvurun ve hekime Suudi Arabistan’dan döndüğünüzü mutlaka söyleyin.⁸

İlgili sayfalar: Hazırlık ve valiz listesi · Aile, yaşlı ve engelliler