Umre Nasıl Yapılır? Adım Adım İbadet Rehberi

Diyanet’in tanımıyla umre, “belirli bir zamana bağlı olmaksızın ihrama girip tavaf ve sa’y yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkarak yapılan ibadettir.” Hacdan farkı bir zamanla sınırlı olmaması ve Arafat, Müzdelife, kurban, şeytan taşlama görevlerinin bulunmamasıdır; bu yüzden umreye “küçük hac” (hacc-ı asğar) denir.¹ Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre ömürde bir kez yapılması sünnet-i müekkede, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre farzdır.⁴ Umre yılın her zamanı yapılabilir; yalnızca Arefe günü sabahından bayramın dördüncü günü akşamına kadar Hanefîlere göre umre yapmak tahrîmen mekruhtur.²

Umre bir bakışta

^1,2 Dem, Harem bölgesinde kesilen bir koyun veya keçidir. Ayrıntılar: Hatalar ve cezalar.

1. Hazırlık ve ihrama bürünme

• Yola çıkmadan önce aile, akraba ve komşularla helalleşilir. İhrama girmeden önce vücut temizliği yapılır, tırnaklar kesilir, mümkünse gusül, değilse abdest alınır, bedene güzel koku sürülür. Bu gusül temizlik için olduğundan âdetli kadınlar da alabilir.¹
• Doğrudan Cidde’ye uçanlar ihrama Türkiye’deki havalimanında girer. Önce Medine’ye gidenler Medine’deki otellerinde ihram örtülerine bürünür ve Mekke yolundaki Âbâr-ı Ali (Zülhuleyfe) Mescidi’nde ihrama girer.¹ Ayrıntı: Mîkat ve uçakta ihram.
• Erkekler atlet, külot, çorap, elbise ve ayakkabılarını çıkarır; izâr ve ridâ denen iki parça örtüye bürünür. Topukları ve ayağın üstündeki aşık kemiklerini açıkta bırakan terlik giyerler. Kemer, sırt çantası ve şemsiye kullanmanın sakıncası yoktur.¹
• Kadınlar için özel bir ihram elbisesi yoktur; günlük kıyafetlerini giyer, başlarını yüzleri açık kalacak şekilde örterler.¹
• Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır: birinci rekâtta Kâfirûn, ikincisinde İhlâs okunur. Mîkatta kılınamazsa Mekke’de kılınabilir; ceza gerekmez.^1,2

2. Niyet ve telbiye

İhrama niyet etmek ve telbiye getirmekle girilir:^1,3

“Allah’ım! Umre yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve kabul buyur.”

Lebbeyk Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne’l-hamde ve’n-ni’mete leke ve’l-mülk. Lâ şerîke lek.

Hanefî mezhebinde niyet ve telbiye ihramın rüknüdür; Diyanet’in dua kitabında da telbiyenin Arapça olarak okunmasının ihramın farzlarından olduğu belirtilir.^2,3 Bundan sonra ihram yasakları başlar. Mekke’ye varıncaya kadar her fırsatta telbiye, tekbir, tehlil ve salavat getirilir; erkekler yüksek sesle, kadınlar kısık sesle söyler. Telbiyeyi her seferinde üç kez tekrarlamak müstehaptır.¹

3. Umre tavafı

• Mekke’de otele yerleşilir; mümkünse gusül, değilse abdest alınır. Telbiye ve salavatla Mescid-i Haram’a gidilir, sağ ayakla, tevazu ile girilir. Beytullah görülünce telbiyeye son verilir, üç kez tekbir ve tehlil getirilip dua edilir.¹
• Hacerülesved hizasına gelinir (yeşil ışıkla işaretlidir), Kâbe kalp tarafına, yani sola alınır ve niyet edilir: *“Allah’ım! Senin için umre tavafını yedi şavt olarak yapmak istiyorum. Onu benim için kolaylaştır ve kabul eyle."*¹
• Eller omuz hizasına kaldırılıp “Bismillâhi Allâhü ekber” denilerek Hacerülesved selamlanır (istîlâm) ve tavafa başlanır. Her şavt Hacerülesved hizasında başlar ve biter. Kalabalıkta taşı öpmeye çalışmak gerekmez: “İstilam sünnet, insanlara eziyet vermek ise haramdır.” Rükn-i Yemânî’ye dokunmak müstehaptır ama öpülmez; diğer köşeler selamlanmaz.^1,2
• Tavaf, Kâbe’nin bir parçası olan Hatîm’in dışından yapılır. Kâbe’nin temelindeki mermer eğimli kısım (şâzervân) da Kâbe’ye dahildir; tavafta beden tamamen onun dışında kalmalıdır.^1,5
• Erkekler bu tavaf boyunca ıztıbâ (ihramın üst örtüsünü sağ koltuk altından geçirip sağ omzu açmak), ilk üç şavtta remel (çalımlı ve hızlı yürüyüş) yapar. İzdiham varsa remel yapılmaz; kadınlar ıztıbâ ve remel yapmaz.¹

Tavafın vacipleri: Kâbe’yi solda bırakmak, Hacerülesved hizasından başlamak, Hatîm’in dışından dolaşmak, avret yerlerinin örtülü olması, gücü yetenin yürüyerek tavaf etmesi ve şavtları yediye tamamlamak. Bunlardan biri terk edilirse dem gerekir. Tavaf abdestsiz, cünüp, âdetli veya lohusa hâlde yapılmaz.¹

Tavaf sırasında Kur’an’da ve hadislerde geçen duaları, bildiğiniz duaları okuyabilir, tekbir ve tehlil getirebilirsiniz; Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında “Rabbenâ âtinâ…” duası tekrarlanır. Duaların Arapçasını aynen okumak zorunlu değildir; tercümesini okumak veya içinizden geldiği gibi dua etmek de olur.^1,2 Dua metinleri: Umre duaları.

4. Tavaf namazı ve zemzem

Tavaf bitince sağ omuz örtülür ve uygun bir yerde iki rekât tavaf namazı kılınır (birinci rekâtta Kâfirûn, ikincisinde İhlâs). Bu namaz vaciptir. Makâm-ı İbrâhîm’in arkasında kılmak efdaldir; ancak rehberin ifadesiyle “günümüzde tavafa engel olacağından dolayı Makam-ı İbrahim’in arkasında kılmaya çalışmak uygun değildir.” Mescid-i Haram’ın uygun bir yerinde kılınır.^1,2 Hanefîlere göre kerahet vakitlerinde (örneğin sabah namazından sonra güneş doğana kadar) tavaf yapılabilir ama tavaf namazı sonraya bırakılır.²

Namazdan sonra dua edilir, zemzem içilir: *“Allah’ım! Senden faydalı ilim, bol rızık ve her türlü dert ve hastalığa karşı şifa niyaz ediyorum."*¹

5. Sa’y

• Tavafın ardından Safâ tepesine gidilir. Sa’yin geçerli olması için geçerli bir tavaftan sonra yapılması gerekir.^1,2
• Safâ’da Kâbe’ye dönülür; tekbir, tehlil, salavat getirilir, eller açılıp dua edilir ve niyet edilir: *“Allah’ım! Senin rızan için Safâ ile Merve arasında yedi şavt olarak umrenin sa’yini yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve kabul buyur."*¹
• Safâ’dan Merve’ye dört gidiş, Merve’den Safâ’ya üç dönüş yapılır; sa’y Safâ’da başlar, Merve’de biter. İki tepe arası yaklaşık 400 metredir.¹
• Erkekler iki yeşil ışık arasındaki yaklaşık 55 metrelik bölümde hervele yapar (kısa adımlarla, canlı yürüyüş). Kadınlar hervele yapmaz.¹
• Sa’yin ilk dört şavtı rükün, yediye tamamlamak vaciptir. Gücü yeten kişinin sa’yi yürüyerek yapması da vaciptir; gücü yettiği hâlde tekerlekli sandalyeyle yapmak dem gerektirir.¹
• Sa’yde abdestli olmak sünnettir, şart değildir. Tavafı abdestli yaptıktan sonra abdesti bozulan veya âdet gören kadın sa’yini o hâlde tamamlayabilir.²

6. Tıraş ve ihramdan çıkış

Sa’y tamamlanınca saçlar berberde veya otelde tamamen kestirilir ya da kısaltılır; böylece ihramdan çıkılır, normal elbiseler giyilir ve umre tamamlanmış olur.¹

• Erkekler: Hanefî mezhebine göre başın en az dörtte biri kısaltılmalıdır; tamamını tıraş etmek daha faziletlidir. Peygamberimiz saçını kazıtanlar için üç kez, kısaltanlar için bir kez rahmet duası etmiştir (Buhârî, Hac, 127).^4,1
• Kadınlar: Saçlarının ucundan bir parmak boğumu kadar keserler; Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre bu, saçın en az dörtte birinden yapılmalıdır.^1,2
• Sakal tıraşı veya kısaltmakla ihramdan çıkılmaz.^1,2
• İhramdan çıkma aşamasına gelmeyen kişi ne kendini ne başkasını tıraş edebilir; bu aşamaya gelenler birbirini tıraş edebilir.¹
• Tıraşı unutan kişi hatırladığı anda tıraş olur; aradaki sürede bir ihram yasağı çiğnemediyse ceza gerekmez.²

Görerek öğrenmek isteyenler için

Diyanet Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün resmî YouTube kanalındaki “Adım Adım Hac ve Umre İbadeti” serisi umreyi uygulamalı olarak gösterir.⁶ Diğer resmî videolar ve kitaplar için: Kaynaklar.

İlgili sayfalar: İhram ve yasakları · Kâbe ve Mescid-i Haram · Umre duaları · Umre sözlüğü