Mekke'de Nafile İbadet ve Ziyaret Yerleri

Umrenizi tamamladınız; Mekke’de önünüzde günler var. Bu günlerin özü şudur: Mekke’de misafirin asıl işi Harem’dir. Vakit namazlarını Mescid-i Haram’da kılmak, Kâbe’ye bakmak, Kur’an okumak ve tavaf etmek… Peygamberimiz Mescid-i Haram’da kılınan namazın diğer mescitlerdekinden yüz bin kat daha faziletli olduğunu bildirmiştir (İbn Mâce, İkâme, 195).¹

Nafile tavaf

• Sahabeden İbn Abbas ve tâbiînin önde gelenlerine göre Mekkeli olmayanların Mekke’de bulundukları süre içinde nafile namazdan çok nafile tavaf yapmaları daha faziletlidir.²
• Nafile tavaf da yedi şavttır ve sonunda iki rekât tavaf namazı kılınır. Umre tavafından farklı olarak remel ve ıztıbâ yapılmaz, ardından sa’y de yoktur. İhram gerekmez.²
• Peş peşe birden fazla tavaf yapan kişi her tavaftan sonra iki rekât namaz kılmalıdır; namaz kılmadan iki tavafı birleştirmek Hanefîlere göre mekruhtur.²
• Kerahet vakitlerinde tavaf yapılabilir; Hanefîlere göre o vakitte tavaf namazı kılınmaz, sonraya bırakılır.²
• Kendi adınıza yaptığınız nafile tavafın sevabını dilediğiniz kişilere bağışlayabilirsiniz; âlimler bunu, doğrudan başkası adına tavaf etmekten daha uygun görmüştür.²
• En sakin vakitler gece yarısından sonra ve kuşluk vaktidir; öğle sıcağında üst katlar tercih edilebilir.

İkinci bir umre ve Ten’îm (Mescid-i Âişe)

Mekke’deyken kendiniz veya bir yakınınız için yeniden umre yapmak isterseniz tekrar mîkata gitmeniz gerekmez; Harem sınırları dışına (Hil bölgesine) çıkıp ihrama girersiniz. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre bunun için *“en çok bilinen ve daha faziletli olan yer, Hz. Âişe Mescidi’nin bulunduğu Ten’îm’dir."*²

1. Ten’îm, Mescid-i Haram’a yaklaşık 7,5 km mesafededir. Taksi, Careem/Uber veya Mekke otobüsleri (Makkah Bus; bilet uygulamadan veya otomatlardan alınır) ile gidilir. Hangi hattın gittiğini Makkah Bus uygulamasından kontrol edin.⁴
2. Mescitte temizlik ve abdest sonrası iki rekât namaz kılınır; umreye niyet edilip telbiye getirilir. Başkası adına yapılacaksa niyette belirtilir.
3. Harem’e dönülür; tavaf, sa’y ve tıraşla umre tamamlanır.

Mekke’de ziyaret yerleri

Bunların hiçbiri umrenin parçası değildir; tarih şuuru kazandıran ziyaretlerdir. Umre Yolcusu Rehberi’nde anlatılan başlıca yerler:¹

• Peygamberimizin doğduğu evin yeri: Sa’y alanının karşısında; bugün yerinde kütüphane olarak kullanılan bir bina vardır.
• Cennetü’l-Muallâ: Mekke’nin en eski kabristanı; Mescid-i Haram’ın kuzeyinde, yürüme mesafesinde. Hz. Hatice, Peygamberimizin oğulları Kâsım ve Abdullah, dedesi Abdülmuttalib ve amcası Ebû Tâlib burada medfundur. Kabristan adabıyla, selam ve dua ile ziyaret edilir.
• Cin Mescidi: Cennetü’l-Muallâ’ya yakın; Peygamberimizin cinlere Kur’an okuduğu yer.
• Nur Dağı ve Hira Mağarası: Kâbe’ye yaklaşık 5 km; ilk vahyin geldiği mağara. Tırmanış dik ve yorucudur.
• Sevr Dağı: Mescid-i Haram’a yaklaşık 3 km, yaklaşık 759 m yükseklikte. Peygamberimiz ile Hz. Ebû Bekir’in hicret sırasında üç gün saklandıkları mağara buradadır (Tevbe, 9/40).
• Arafat, Müzdelife ve Mina: Haccın mekânları. Arafat Mekke’nin 25 km doğusunda, Mina 7 km kuzeydoğusundadır. Umre yolcusu için buraları görmek, ileride nasip olacak bir haccın hasretini ve duasını yüreğe koyar.

Ziyaret turlarında ölçü şudur: Harem’deki bir vakit namazı kaçırmaya değecek hiçbir gezi yoktur. Turları namaz aralarına sığdırın. Fotoğraflı tarihî bilgi için: Kutsal Topraklar Rehberi.³

Kaçınılması gereken hurafeler

• Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Mekke’nin kutsallığı taşına, toprağına değil mekânın kendisine aittir; teberrük amacıyla oradan toprak veya taş getirmenin dayanağı yoktur ve âlimlerin çoğu bunu mekruh görmüştür.²
• Rehber; Arafat’ta kumdan öbekler yapmak, oraya mektup veya çocuk çamaşırı bırakmak, mübarek sanılarak taş ve toprak almak gibi davranışların İslam inancına ters düştüğünü belirtir.¹
• Kâbe’nin örtüsünü, kapısını veya duvarlarını öpmek için itişmek ibadet değildir; izdihama yol açmadan dua etmek esastır.

Namazlar: seferî misiniz?

Mekke veya Medine’de 15 günden az kalacaksanız Hanefîlere göre seferî sayılırsınız; dört rekâtlı farzları iki rekât kılarsınız. Ancak cemaatle kılarken mukim olan imama uyduğunuzda namazı tam kılarsınız — Harem’deki imamlar mukim olduğundan vakit namazlarını cemaatle tam kılarsınız. 15 gün veya daha fazla kalacaksanız namazlarınızı tam kılarsınız.²

Umre Yolcusu Rehberi’nin birkaç pratik hatırlatması:¹

• Farz namazlardan sonra kılınan cenaze namazlarını ihmal etmeyin.
• Sabah namazlarında imam secde ayeti okursa cemaatle birlikte secdeye gidin.
• Cuma namazından sonra zuhr-i âhir kılmak yerine nafile veya kaza namazı kılmak daha uygundur.
• Namaz kılanların önünden mecbur kalmadıkça geçmeyin; safa girmek isteyenlere yer açın.
• Yer bulamama ihtimaline karşı yanınızda küçük bir seccade veya ince bir bez taşıyın.

Hediyelik ve alışveriş

• Umre Yolcusu Rehberi’nin hatırlatmasıyla: alışveriş caizdir, ama çarşılarda gereksiz dolaşmak bedeni ve zihni yorar; *“sayılı günlerde yapılacak en kârlı ticaretin Kâbe tavafıyla gerçekleşeceği akıldan çıkarılmamalıdır."*¹
• Hurma: Medine hurması (özellikle Acve) klasiktir; kapalı kutularda alın.
• Zemzem: Dönüş kuralları için uçak bileti rehberindeki bölüme bakın.
• Fiyatları görüp öğrendikten sonra, umre sonrası rahatlığıyla alışveriş yapın; pazarlık bu coğrafyada normaldir.

Mekke’den ayrılırken

Veda tavafı haccın vaciplerindendir ve Mekke dışından gelen hacılar içindir; umre için gerekli değildir.² Yine de Mekke’den ayrılmadan önce son bir tavaf yapıp Kâbe’ye veda etmek güzel bir davranıştır. Son bakışınızda, tekrar gelmeyi nasip etmesi için dua etmeyi unutmayın.

İlgili sayfalar: Kâbe ve Mescid-i Haram · Mîkat ve uçakta ihram · Umrenin manevi boyutu