İhram: Anlamı, Sünnetleri, Yasakları ve Serbest Olanlar

İhram, çoğu kişinin sandığı gibi iki parça beyaz örtünün adı değildir. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun tanımıyla ihram, “hac ve umre ibadetini yapmaya niyet etmek ve telbiye getirmektir.” İhrama giren kişiye, normalde mübah olan bazı fiiller ihramlı olduğu sürece yasaklanır.²

İhramın anlamı

Umre Yolcusu Rehberi ihramı, dünyevî bütün ayrıcalıklardan soyunmanın ve bütün insanlarla eşitlenmenin simgesi olarak anlatır: “Renksiz, dikişsiz, rozetsiz, bayraksız bu elbise, kişiyi dünyevî bütün güç ve imkânlardan soyutlar.” İhram yasakları da yalnızca insanlara değil, “canlı ve cansız hemen hiçbir şeye zarar vermeme bilinci” kazandırmaya yönelik bir eğitimdir: ihramlı kişi bir otu bile koparmaz, bir kuşu bile korkutmaz.¹

İhrama girişin sünnetleri

1. Temizlik: Tırnaklar kesilir, saç-sakal düzeltilir, koltuk altı ve kasık temizliği yapılır.¹
2. Gusül: İhrama girmek için gusül almak sünnettir; mümkün değilse abdest yeterlidir. Âdetli kadınlar da bu temizlik guslünü alabilir.^1,2
3. Koku: İhrama girmeden önce bedene güzel koku sürmek sünnettir; ihrama girdikten sonra koku sürülmez.¹
4. İhram namazı: Kerahet vakti değilse iki rekât kılınır. Kılınamazsa ceza gerekmez; o vaktin farz namazı da bunun yerine geçer.²
5. Niyet ve telbiye: “Allah’ım! Umre yapmak istiyorum, onu bana kolaylaştır ve kabul buyur” diye niyet edilir ve telbiye getirilir. Niyetin aslı kalptedir, dille söylemek daha iyidir.^1,2

Erkeklerin ihram kıyafeti

• Biri belden aşağı sarılan (izâr), diğeri omuzlara alınan (ridâ) iki parça örtü.¹
• Ayakkabı: Topukları ve ayağın üstündeki aşık kemiklerini açıkta bırakan terlik veya sandalet. Arkası kayışlı sandalet giyilebilir, yeter ki ayağın üstünü tamamen örtmesin.^1,2
• Kemer, bel ve omuz çantası, saat, gözlük, yüzük ve toka takmak ihram yasağı değildir.^1,2

Kadınların ihram kıyafeti

Kadınlar için özel bir ihram elbisesi yoktur. Elbise, başörtüsü, çorap ve ayakkabı gibi günlük kıyafetlerini giyerler; başlarını yüzleri açık kalacak şekilde örterler. İhramlıyken elbiselerini değiştirmelerinin sakıncası yoktur.^1,2

İhram yasakları

Umre Yolcusu Rehberi’nin sıralamasıyla ihramlıya şunlar yasaktır:¹

Herkes için:

• Başkalarına zarar vermek, kavga etmek, sövmek, kötü söz ve davranışlar (Kur’an’ın ifadesiyle refes, füsûk, cidâl — Bakara, 2/197)³
• Harem bölgesinin bitkilerini kesmek, koparmak; kara avı yapmak
• Tırnak kesmek; saç, sakal veya vücudun herhangi bir yerindeki kılları kesmek, koparmak
• Saç, sakal ve bıyığı yağlamak, boyamak; oje ve ruj kullanmak
• Vücuda veya ihram örtüsüne koku sürmek, parfüm kullanmak
• Eşiyle ilişkiye girmek veya buna yol açacak davranış ve konuşmalar

Erkekler için ayrıca:

• İhram örtüleri dışında elbise, iç çamaşırı, eldiven, çorap ve ayakkabı giymek
• Başı ve yüzü örtmek

Kadınlar için ayrıca:

• Yüzü örtmek

Serbest olanlar

Umre Yolcusu Rehberi ve Din İşleri Yüksek Kurulu fetvalarına göre şunlar ihram yasağı değildir:^1,2

• Yıkanmak, duş almak, kokusuz sabun kullanmak, diş fırçalamak
• Kokulu sabun, deterjan veya ıslak mendili kokulanma amacı olmadan temizlik için kullanmak (ceza gerektirmez; yine de kokusuz ürün tavsiye edilir)
• Diş çektirmek, kan aldırmak, iğne yaptırmak, yara üzerine sargı sarmak
• Kırılan tırnağı veya zarar veren bir kılı koparmak; kendiliğinden düşen saç ve kıllar için de bir şey gerekmez
• Saat, yüzük, bilezik, gözlük, kemer, toka takmak; omza çanta asmak
• Baş ve yüz dışındaki bir yerde atel veya bandaj kullanmak
• Şemsiye ile gölgelenmek; başa tutturulan şemsiye de ceza gerektirmez
• Tıbbi maske takmak (mûtat giysi olmadığı için ceza gerektirmez)
• Başı ve yüzü örtmeden battaniye, pike veya nevresimle örtünmek; paltoyu giymeden omza almak
• Tedavi amaçlı ilaç, merhem ve krem sürmek

Bir yasak çiğnenirse

Rehberin ifadesiyle cezalar, *“en hafifinden en ağırına doğru bir miktar sadaka vermekten, yapılan umrenin iptal olmasına kadar uzanır."*¹ Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre unutarak veya bilmeyerek yapılan ihlal de ceza gerektirir; Şâfiî ve Hanbelîlere göre elbise giymek ve koku sürünmek gibi yasaklarda unutmak ve bilmemek mazerettir.² Ceza tablosu ve sık sorulan durumlar için: Hatalar ve cezalar.

İhramdan çıkış

Umrenin sonunda erkekler saçlarını tıraş eder veya en az dörtte birini kısaltır; kadınlar saçlarının en az dörtte birinden, uçlarından bir parmak boğumu kadar keser. Böylece ihram hâli sona erer ve bütün yasaklar kalkar.^1,2

İlgili sayfalar: Mîkat ve uçakta ihram · Umre nasıl yapılır? · Hatalar ve cezalar